Hoofdstuk met extreem hoge snelheden tot honderden

Hoofdstuk
2: Wat zijn de gevolgen van een vulkaanuitbarsting?

 

Inleiding: 

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

Zoals
iedereen wel weet is een vulkaanuitbarsting geen pretje. In dit hoofdstuk ga ik
het hebben over de gevolgen van zo’n uitbarsting.

De meeste vulkaanuitbarstingen vinden plaats in dunbevolkt
of zelfs niet bevolkt gebied.  Echter
wanneer een vulkaan toch uitbarst in een dichtbevolkt gebied kunnen er veel
doden en gewonden vallen, en dan nog maar te zwijgen over de materiele en
emotionele schade.  Hele wijken, dorpen,
en bossen worden jaarlijks vernietigd door vulkaanuitbarstingen. meestal worden
mensen op tijd geëvacueerd  maar als dat
niet gebeurt  dan heeft dat hele grote
gevolgen.

Aantal dodelijke slachtoffers (schatting)

Naam vulkaan, gebied

Jaartal (n.Chr.)

Voornaamste doodsoorzaak

92.000

Tambora, Indonesië

1815

Hongersnood

36.417

Krakatau, Indonesië

1883

Tsunami

29.025

Mt. Pelee, Martinique

1902

Pyroclastische stroom

25.000

Ruiz, Colombia

1985

Modderstromen

14.300

Unzen, Japan

1792

Instorting vulkaan, tsunami

Hieronder ziet u de 5
meest dodelijke vulkaanuitbarstingen en de voornaamste doodsoorzaak.

 

 

 

 

 

 

 

Pyroclastische stroom en Lahar

Het eerste gevolg van een vulkaanuitbarsting dat ik ga
bespreken is de Pyroclastische stroom. De pyroclastische stroom (ook wel
gloedwolk genoemd) is één van de meest verwoestende gevolgen van een
vulkaanuitbarsting.  Pyroclastische
stromen bestaan uit vast of half vloeibare lava, gas, rotsen en as. Een
pyroclastische stroom kan snelheden van wel 150 km/u bereiken en ze hebben
temperaturen die tussen de 100 en 800°C liggen.

Pyroclastische stromen ontstaan dus bij vulkaanuitbarstingen,
meestal  die van het pliniaans-type. Bij
plinische uitbarstingen  wordt een enorme
zuil van pyroclastica (lava, vulkanische gesteente, as en gas) met extreem hoge
snelheden tot honderden meters per seconde de stratosfeer in gespoten tot een
hoogte van soms wel 45 kilometer. Als zo’n eruptiezuil naar beneden daalt  kan een dodelijke aslawine ontstaan van heet
gas en pyroclastica, die met een hele hoge snelheid van de hellingen van de
vulkaan afraast. (zie de afbeelding hiernaast)

Op deze afbeelding is een plinische uitbarsting te zien

 

Het tweede gevolg dat ik ga bespreken is lahar. Lahar is een
modderstroom van vulkanisch materiaal (as, brokken gestolde lava, steen).
Vulkanen blazen bij een uitbarsting grote hoeveelheden pyroclastisch materiaal
de atmosfeer in; hierdoor is het mogelijk dat wolken komen te ontstaan en dat er
stortregens komen. Wanneer tefra(gesteente dat uit de vulkaan gespoten wordt),
afkomstig van de vulkaanuitbarsting, vermengd wordt met regenwater ontstaan
langs de flanken van de vulkaan lahars. 

Lahars zijn allesverwoestend dit komt door de hoge snelheid
waarmee een lahar de vulkaan afkomt, ze kunnen snelheden van meer dan 100 km/u
halen, hierdoor kunnen hele dorpen, wijken en bossen compleet vernietigd worden
(van de aardbodem verdwenen). Er zijn wel verschillen tussen lahars, sommige
zijn slechts enkele meters breed en enkele centimeters diep. Dit zijn kleine
lahars die lagere snelheden bereiken en minder schade aanrichten. Maar er zijn
ook hele grote van honderden meters breed en enkele meters diep. Dit zijn de
grootste en meest gevaarlijke lahars. 
Als mensen niet op tijd geëvacueerd worden dan is de kans groot dat er
veel slachtoffers zullen vallen omdat de overlevingskans erg klein is.

 

 

 

                          Asregen en tsunami’s

Bij een vulkaanuitbarsting wordt gesteente en as meters hoog
de lucht in gelanceerd.  Doordat de
vulkanische as erg licht is, komt het vaak in de stratosfeer (ongeveer 13
kilometer hoogte). Door de sterke luchtstromen op zo’n hoogte kan de as zich
over grote afstanden verplaatsen. Uiteindelijk komt de as terug naar
aardoppervlak in de vorm van een asregen(zie de foto hiernaast).  Tijdens een hevige asregen kan het zicht erg
belemmerd worden ook kan de lucht er geel en nevelig uitzien. Een bekend
voorbeeld van een asregen is Pompeï, de asregen zorgde ervoor dat vrijwel het
hele dorp onder een dikke laag as verdween.

Vulkanisch as is niet giftig, maar voor mensen met
ademhalingsziekten kan het voor grote problemen zorgen.  Dit komt omdat as bestaat uit hele kleine,
scherpe stukjes gesteente die, wanneer ingeademd, in de longblaasjes binnen
kunnen dringen. Dat kan voor veel schade zorgen. Voor mensen met
ademhalingsproblemen is dit zeker een probleem omdat beschadigde longblaasjes
ervoor zorgen dat de longen nog slechter gaan werken.

Ook kan de as ervoor zorgen dat de ogen geïrriteerd raken en
dat het hoornvlies beschadigd kan raken. 

Ook voor de landbouw levert het problemen op, na een asregen
kunnen de akkers voor lange tijd niet gebruikt worden omdat er schadelijke
stoffen in de as zitten zoals zwavel. Dit kan op termijn weer gevolgen hebben
voor de voedselvoorraad van een land en in extreme gevallen kan dat weer leiden
tot hongersnoden.

De kleinste asdeeltjes kunnen voor een lange tijd (jarenlang)
 hoog in de atmosfeer aanwezig blijven,
en worden door de wind op grote hoogte over de hele aardbol verspreid.
Asdeeltjes in de atmosfeer kunnen ervoor zorgen dat er een ‘rode zon’ zichtbaar
is bij zonsopkomsten en zonsondergangen.

 

 

 

 

 

 

 

Het volgende gevolg dat ik ga bespreken is ook misschien wel
de bekendste het is namelijk de tsunami.

Een tsunami is een erg krachtige golf die met grote snelheid lange
afstanden over de oceaan kan afleggen. Een tsunami heeft een paar Opvallende
kenmerken zoals een zeer grote golflengte en een ‘bescheiden’ golfhoogte,
waardoor hij in open zee vrijwel niet wordt opgemerkt. Wanneer een tsunami de
kustzone nadert, zal de hoogte van de golf aanzienlijk groter worden. De golf
kan tot wel 30 meter hoog worden en extreem veel schade aanrichten aan de
kustgebieden.

Een tsunami kan worden veroorzaakt door een onderzeese
vulkaanuitbarsting, als er door de vulkaanuitbarsting verschuivingen van de
aarde langs de vulkaanhelling plaatsvindt. Ook kan een tsunami ontstaan,
wanneer een deel van een vulkaan na een (hevige)uitbarsting op het land in zee
stort. Tsunami’s kunnen ook ontstaan zonder dat er vulkanen in het spel zijn
(maar daar gaat dit pws niet over).

Een voorbeeld van een tsunami (alleen niet door vulkanisme)
is de tsunami in 2011 in Japan. Na een aardbeving van 9.0  op de schaal van richter kwam er een enorme
tsunami die veel schade veroorzaakten aan de kustgebieden. Huizen werden
verwoest, auto’s gelanceerd, en veel mensen vonden de dood. Wat er zo
opmerkelijk was aan het gevolg van deze tsunami was het feit dat de
nabijgelegen kerncentrale in Fukushima beschadigd raakte. Er kwam veel
radioactief materiaal vrij dat veel mensen besmette met radioactieve straling.
Het falen van de kernreactor had voorkomen kunnen worden als ze effectief hazardmanegement
hadden toegepast. Ja, de gevolgen zouden alsnog enorm zijn, maar het had veel
mensen leed bespaart en had de overheid miljarden aan schoonmaakkosten
gescheeld .

 

 

 

Het klimaat

 

Grote vulkaanuitbarstingen hebben ook (grote) gevolgen voor klimaat.
Dit kan vrij simpel verklaard worden doordat aardig grote hoeveelheden
vulkanisch materiaal (gesteente, gassen etc.) bij een (grote) uitbarsting
kilometers ver de lucht in wordt gelanceerd. Het zijn met name de gassen
(waterdamp, koolstofdioxide en zwaveldioxide) en fijne (stof)deeltjes die
gevolgen hebben voor het klimaat. Uit het zwaveldioxide ontstaan kleine
zwaveldeeltjes die voor een lang periode in de atmosfeerkunnen blijven hangen.
Het is bekend dat deze zwaveldioxidedruppeltjes het zonlicht weerkaatsen en
gedeeltelijk absorberen, waardoor maar een deel van de zonnestralen die de zon
uitstraalt de aarde zal bereiken. Het gevolg is dat de planeet zal afkoelen.

de precieze gevolgen van een vulkaanuitbarsting op het
klimaat zijn nog redelijk onbekend, we weten gewoonweg niet wat de gevolgen op
lange termijn zijn, ook is het heel lastig om het verband tussen bepaalde
gevolgen en vulkaanuitbarstingen aan te tonen.